Je hebt ADHD of je hebt een stoornis in het autistisch spectrum. Zo simpel was het in het verleden. Geen discussie mogelijk. Nieuwe inzichten tonen aan dat autisme en ADHD wel degelijk hand in hand kunnen gaan. De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) ziet autisme en ADHD vaak in één persoon gecombineerd. ‘Deze dubbele diagnose zorgt voor een extra uitdaging, want je hebt tegengestelde behoeftes in jezelf.’
Het menselijk brein zit ingewikkeld in elkaar. Daarom was het zo’n tien jaar geleden nog heel normaal om als psychiater te stellen dat ADHD en autisme niet samen kunnen gaan. Het zijn twee tegengestelden. Maar het onderzoek ging door.
Zo bleek uit recent onderzoek, onder meer van de Universiteit van Cambridge, dat 22% tot 83% van de kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum ook voldoen aan criteria voor ADHD. Kinderen met ADHD bleken in 30% tot 65% van de gevallen duidelijke autistische kenmerken te vertonen.
Zoals te zien is, lopen de percentages ver uiteen. Meer onderzoek is dus nodig. Maar uit de onderzoeken is wel duidelijk geworden dat er een verband bestaat. Dat is dus niet langer meer te ontkennen. Er is zelfs al een nieuwe term voor de combinatie van autisme en ADHD bedacht; AuDHD.
Klinisch psycholoog Anouk is expert en ervaringsdeskundige. Volgens Anouk ervaren mensen met AuDHD niet simpelweg autisme plus ADHD. ‘Het is een unieke interactie waarbij de kenmerken elkaar versterken, overlappen of zelfs tegenspreken’, meldt ze op haar website.
Dit kan zich uiten in tegenstrijdige behoeften:
- Hunkeren naar routine,
maar moeite hebben om deze vast te houden. - Urenlang hyperfocussen,
maar essentiële taken vergeten. - Diepe gesprekken willen voeren,
maar sociaal snel uitgeput raken. - Op zoek gaan naar prikkels,
maar er ook door overweldigd worden. - Behoefte hebben aan voorspelbaarheid,
maar impulsief je eigen plannen saboteren.
De belangrijkste vraag voor mij als begeleider van een cliënt met AuDHD is hoe om te gaan we met deze persoon. Klinisch psycholoog Dr. Megan Anna Neff geeft in haar blog tips. Neff kreeg op latere leeftijd zelf te horen dat ze een storing had in het autistisch spectrum. De combinatie van autisme en ADHD wekten daarna al snel haar interesse.
Volgens Neff is in het geval van AuDHD een ‘geïndividualiseerde en holistische benadering essentieel’. ‘Respecteer de identiteit van de cliënt en benader de zorg holistisch. Probeer de cliënt niet te veranderen om aan normen te voldoen.’
Goede ondersteuning voor een AuDHD’er kan volgens Neff onder meer bestaan uit:
- Het bieden van voorzieningen ter ondersteuning van sensorische behoeften, zoals toegang tot rustige ruimtes, het gebruik van noise-cancelling koptelefoons en aangepaste verlichting.
- Ondersteunen van de regulatie van het zenuwstelsel. Dit kan bestaan uit het aanbieden van technieken voor het beheersen van angst of het verminderen van overstimulatie.
- Het aanbrengen van structuur en routines. Zorgen voor een goede organisatie en planning.
- Inspelen op hun sterke punten, interesses en voorkeuren. Dit kan een hoge mate van creativiteit zijn, een sterk visueel-ruimtelijk vermogen, een sterke focus op specifieke interesses en het vermogen om out-of-the-box te denken. ‘Dit is belangrijk omdat onze uitdagingen de unieke sterke punten van mensen met autisme en ADHD vaak overschaduwen.’
Bekijk mijn andere verhalen in het Zorgblog
